24 Tháng năm, 2019

Đối mặt những Thách thức trong Giáo dục Khai phóng ở châu Á

24 Tháng năm, 2019

Vào cuối tháng 4, hàng trăm học giả từ nhiều quốc gia đã tụ họp tại Đại học Fulbright để thảo luận về phương pháp tiếp cận mới trong giáo dục đại học ở châu Á. Đây là hội nghị giáo dục quốc tế đầu tiên (và lớn nhất) được tổ chức tại Việt Nam, tập trung vào sự thay đổi giáo dục đại học trong nước, trong khu vực và toàn cầu.

Tiến sĩ Trisha Craig, Phó Chủ tịch Đại học Yale-NUS là một trong những diễn giả chính tại hội nghị. Trong bài phát biểu của mình, bà xem xét lại sự phát triển của giáo dục khai phóng ở châu Á và đưa ra giải pháp cho những thách thức mà các tổ chức non trẻ này đang phải đối mặt.

Dưới đây là đoạn trích tóm lược những phần quan trọng nhất của bài phát biểu.

Có thể thấy rất rõ ràng rằng tại châu Á, giáo dục khai phóng đang bước vào thời kì hoàng kim. Các tổ chức liên tiếp được thành lập, nhu cầu về giáo dục khai phóng ngày càng được mở rộng và gia tăng nhanh chóng. Đặc biệt gần đây, “gia đình” giáo dục khai phóng của chúng ta trong khu vực đều vui mừng chào đón sự ra đời của một thành viên mới – Đại học Fulbright Việt Nam.

Xu hướng này hoàn toàn trái ngược với những khó khăn và nghi ngờ mà mô hình giáo dục khai phóng đang phải đối mặt ở phương Tây – nơi nó ra đời.

Hiện tại gần 40% các tổ chức giáo dục khai phóng trên thế giới không thuộc Hoa Kỳ đang được đặt ở châu Á. Vì lý do này, tôi muốn đề cập sự phát triển của giáo dục khai phóng cho đến nay và nhấn mạnh những vấn đề đang nảy sinh trong khu vực, từ đó lưu ý về những hướng đi trong tương lai – tránh nguy cơ nhưng đồng thời cũng nắm bắt cơ hội.



Tiến sĩ Trisha Craig, Phó Chủ tịch Đại học Yale-NUS

Tôi nghĩ có 2 dạng thách thức mà các tổ chức giáo dục khai phóng phải đối mặt, đó là tính bền vững và những quan điểm chính trị trái ngược.

Tính bền vững

Tại châu Á, giáo dục khai phóng có vô số hình thức: cơ sở chi nhánh của các trường đại học phương Tây; tổ chức đối tác giữa chính phủ và các trường nước ngoài; các trường đại học trong nước do những nhà tài trợ giàu có thành lập; những trường chuyên biệt ra đời trong các tổ chức đại học hiện có…

Tuy các tổ chức có mô hình tài trợ khác nhau nhưng chung quy lại đó là sự kết hợp giữa học phí, quỹ tài trợ, trợ cấp của chính phủ và tiền nghiên cứu bên ngoài. Tất cả những yếu tố này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì các tổ chức.

Tài chính

Chi phí của nền giáo dục khai phóng là thách thức đầu tiên liên quan đến tính bền vững. Việc thuê các giảng viên toàn thời gian để dạy về tư duy phản biện, viết, học tập từ trải nghiệm, tương tác dựa trên đối thoại cho một nhóm nhỏ sinh viên là hình thức giáo dục đắt đỏ.

Một số vấn đề tiềm ẩn đáng lưu tâm ở đây là sự lạc quan thái quá về các mục tiêu gây quỹ lúc đầu và việc duy trì, nuôi dưỡng sự quan tâm lâu dài của các nhà tài trợ sau sự hào hứng ban đầu. Ở châu Á, giáo dục khai phóng có thể khó cạnh tranh với khoa học và y học về mặt nhận tài trợ giáo dục theo kiểu truyền thống.  

Cam kết gắn bó lâu dài của các đối tác phương Tây cũng có thể là một vấn đề. Các tổ chức nên đảm bảo tận dụng những cơ hội tương tác, không chỉ ở cấp độ hành chính mà cả về mặt học thuật: trao đổi giảng viên, tổ chức hội nghị và nghiên cứu, mở các khóa giảng dạy chung và tạo cơ hội để sinh viên tương tác thông qua du học và tìm ra những phương pháp sáng tạo hiệu quả. Tương tác luôn luôn quan trọng.

Khi các tổ chức giáo dục khai phóng phải phụ thuộc vào nguồn tài trợ của chính phủ hay là một phần của các tổ chức đã được thành lập từ trước, việc duy trì mức tài trợ cần thiết có thể gây khó khăn trong dài hạn vì những thay đổi trong ưu tiên và trong chính trị…

Đối với hầu hết tổ chức, học phí góp phần vào sự cân đối nguồn quỹ. Vì hy vọng có thể giáo dục những học sinh thông minh và có tiềm năng nhưng hoàn cảnh khó khăn, nhiều tổ chức tuyển sinh không xét đến điều kiện tài chính và còn cung cấp hỗ trợ để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của sinh viên.

Tuy nhiên, chỉ khoảng hơn 20 trường trên thế giới có đủ điều kiện làm điều đó và những tổ chức này thường nhận được khoản tài trợ đáng giá hàng tỉ đô la (ở Hoa Kỳ). Một hậu quả không lường trước của chính sách hỗ trợ tài chính này là ngày càng nhiều sinh viên ít có khả năng chi trả sẽ được khuyến khích nộp đơn, điều này khiến việc xác minh gia cảnh trở nên cực kỳ khó khăn.

Nếu các tổ chức mong muốn sinh viên trong diện hỗ trợ tài chính kiếm một khoản tiền nhất định trong năm học và/hoặc trong hè để đóng góp vào chi phí của họ, chúng ta phải xem xét các vấn đề như: liệu sinh viên có thể kiếm đủ tiền đóng góp nhưng không ảnh hưởng đến việc học và tham gia các hoạt động trong trường đại học không?

Để kiếm được khoản đóng góp, họ có phải từ bỏ những công việc thực tập không lương vào mùa hè – mà khả dĩ giúp họ có những mối quan hệ và cơ hội nghề nghiệp sau này không? Liệu chúng ta có biết những nghĩa vụ tài chính của các sinh viên này đối với gia đình? Ngoài ra, chúng ta có đủ nguồn lực để giúp họ tìm được việc như cho sinh viên làm việc trong trường hay đưa ra những lời khuyên về cách tìm việc không?

Những kết quả ban đầu

Sự mới mẻ về mặt tổ chức và bản thân mô hình giáo dục khai phóng ở châu Á cũng là một trở ngại liên quan đến tính bền vững. Việc tuyển sinh, nhận tài trợ và danh tiếng của tổ chức trong tương lai đều bị ảnh hưởng bởi kết quả về tỉ lệ việc làm của khóa sinh viên đầu tiên tốt nghiệp và kết quả tuyển sinh sau đại học.

Những kết quả ban đầu này được sinh viên, phụ huynh, nhà tài trợ tiềm năng trong tương lai – dù là chính phủ hay tư nhân – và thường là giới truyền thông, theo dõi sát sao. Không giống như phương Tây, người châu Á chúng ta vẫn bị ám ảnh bởi khả năng tìm việc của sinh viên sau tốt nghiệp và những thảo luận triền miên về tính thực tiễn của các loại bằng cấp. 

Chẳng hạn ở Singapore, hàng năm Bộ Giáo dục đều triển khai một hoạt động gọi là Khảo sát Việc làm sau Đại học. Sinh viên sẽ được khảo sát về việc làm của họ khi nhận bằng tại các tổ chức đại học công lập ở Singapore sau 6 tháng.

Các kết quả này sẽ được công bố trên các phương tiện truyền thông và được đưa lên trang web của Bộ sau đó. Vì vậy, phụ huynh có thể thấy được chính xác mức lương khởi điểm của sinh viên có bằng khoa học máy tính cao hơn bao nhiêu so với sinh viên học chuyên ngành nhân văn (và từ đó dày vò con cái họ.)

Ở nhiều quốc gia mà tổ chức của chúng ta đang hoạt động, giáo dục khai phóng là một phần của mô hình phát triển nhà nước. Những khoản đầu tư vào giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong tương lai đều nhằm đảm bảo tính cạnh tranh và phát triển của các nền kinh tế.

Và cách tiếp cận từ trên xuống như thế này thỉnh thoảng khiến sinh viên chúng ta gặp khó khăn trong việc thích nghi với thị trường lao động hiện có, hay khiến thị trường lao động không nhận ra sự cần thiết hoặc hiểu đúng giá trị của những sinh viên này.

Điều này có nghĩa là ngay cả trước khi khóa sinh viên đầu tiên nhập học, các tổ chức phải bắt đầu kết nối với nhà tuyển dụng và tiếp tục hoạt động này trong suốt những năm học để chắc chắn đầu ra của sinh viên được đảm bảo. Những hoạt động quan trọng như tổ chức các kì thực tập, mời cộng đồng doanh nghiệp địa phương đến thăm trường, xây dựng các chương trình cố vấn, thành lập văn phòng tư vấn nghề nghiệp cần được thực hiện càng sớm càng tốt.

Nhiệm vụ tương tự cũng cần được thực hiện tại các trường sau đại học và trường đào tạo nghề. Giảng viên thường là nhóm đối tượng tốt nhất để thực hiện nhiệm vụ này. Họ có thể sử dụng những mối quan hệ của bản thân tại những nơi sinh viên muốn theo học sau đại học để giới thiệu về tổ chức chúng ta.

Nhưng chúng ta cũng cần lưu ý việc cung cấp các loại thông tin có lợi cho sinh viên như: thông tin về tính cạnh tranh trong kì tuyển sinh, thành tích của tổ chức chúng ta, điểm SAT trung bình, những tổ chức tương tự với chúng ta, cách tính điểm của chúng ta và những trường sau đại học mà sinh viên tốt nghiệp khóa đầu tiên của chúng ta đang theo học.

Chúng ta định nghĩa thành công như thế nào?

Tất nhiên chúng ta phải chứng minh rằng sinh viên của mình có sự nghiệp thành công, nhưng chúng ta cũng cần tìm cách hướng cuộc tranh luận vào giá trị của giáo dục khai phóng theo hai cách.

Thứ nhất là nó liên quan đến giá trị thực tiễn của tấm bằng giáo dục khai phóng và những kỹ năng mà chúng ta giúp sinh viên phát triển. Mặc dù mức lương khởi điểm không hề là thước đo tốt để đong đếm thu nhập về dài hạn hay ROI (Return on Investment – khoản thu về trên khoản đầu tư), nhưng dữ liệu hiện tại mà mọi người tin tưởng đều nói rằng mức lương khởi điểm là thước đo tốt nhất để tính ROI.

Chúng ta cần tìm cách thay đổi lối suy nghĩ ấy. Theo tôi, bắt đầu thu thập dữ liệu theo chiều dọc sẽ cho phép chúng ta chứng minh tính ưu việt của giáo dục khai phóng trong tương lai. Tuy nhiên, để người ta đồng ý tham gia vào những nghiên cứu theo chiều dọc như thế này rất khó khăn và phức tạp. Việc theo sát họ sẽ tốn kém và có vẻ như đang xâm phạm đời tư, nhưng bất chấp những khó khăn này, tôi nghĩ nó rất đáng để thử.

Bên cạnh đó, một phần thành công của tổ chức chúng ta sẽ được đo lường bằng những đóng góp của sinh viên chúng ta cho nhân loại. Truyền cảm hứng cho sinh viên với những người đang tạo khác biệt, khuyến khích họ nắm bắt các cơ hội tình nguyện có ý nghĩa cộng đồng, xây dựng văn phòng nghề nghiệp tư vấn cho sinh viên những nghề nghiệp đa dạng và có tác động tích cực đến xã hội – là điều cực kì quan trọng.

Những quan điểm chính trị trái ngược

Khi thế giới bước vào kỷ nguyên của sự hồi sinh chủ nghĩa dân túy và chủ nghĩa dân tộc trên phạm vi toàn cầu, các tổ chức giáo dục khai phóng phải để ý và phản ứng kịp thời với những vấn đề liên quan đến giáo dục đại học.

Chúng ta có thể xem xét sự kiện gần đây khi Hungary – một đồng minh NATO và là thành viên của Liên minh châu Âu, đã trục xuất một trường đại học danh tiếng ở đây trong 25 năm. Hay ở Singapore, vào năm 2002, sáng kiến ​​Ngôi trường Toàn cầu ra đời không chỉ giúp Singapore chiếm lĩnh một phần thị trường giáo dục thế giới trị giá hàng nghìn tỉ đô la mà còn đưa những người có tay nghề cao đến nền kinh tế nhỏ bé và già cỗi này. Một mô hình như vậy phù hợp với truyền thống lâu đời của Singapore – sử dụng giáo dục để nâng cao khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Nhưng vào năm 2011, đảng cầm quyền PAP (Đảng Hành động Nhân dân) – đảng nắm quyền từ khi Singapore hiện đại thành lập vào năm 1965, đã gần như thất bại trong cuộc bầu cử với chỉ 60% phiếu bầu. Một trong những vấn đề lớn nhất của chiến dịch là cử tri phản đối chính sách nhập cư tự do của đất nước. Đây không hoàn toàn là khoảnh khắc mà chủ nghĩa dân túy giết chết Ngôi trường toàn cầu nhưng nó đích xác là một phần câu chuyện.

Việc “ngăn sông cấm chợ” giữa các quốc gia như thế này ảnh hưởng đến những hoạt động của sinh viên; mặc dù chúng ta nói về việc tạo ra những công dân toàn cầu, nhưng hộ chiếu quốc gia vẫn là một vấn đề. Sinh viên có thể thực tập ở đâu, liệu sinh viên du học để lấy bằng cử nhân có thể ở lại quốc gia đó sau khi tốt nghiệp hay không, liệu giảng viên có thể đảm bảo visa nghiên cứu để hợp tác với các học giả nước ngoài hay không – những điều này rất quan trọng với chúng ta và mô hình giáo dục mà chúng ta có thể phát triển.

Vì các tổ chức giáo dục khai phóng được cho rằng có sự sàng lọc cao và mang tính chuyên sâu, nên chúng có nguy cơ bị gắn mác là các tổ chức tinh hoa. Vì vậy, nó có thể trở thành đích ngắm của chủ nghĩa dân túy đang trỗi dậy – thường là việc chống lại tầng lớp tinh hoa một cách cảm tính. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể là một tổ chức tinh hoa mà không cần phải là tập hợp của những người từ giới tinh hoa.

Điều này có nghĩa là chúng ta phải đảm bảo rằng mình có thể hỗ trợ những sinh viên không thuộc giới thượng lưu và không xuất thân trong những gia đình có gốc gác lâu đời. Một nhiệm vụ khác của chúng ta là phải duy trì sự kết nối với những cộng đồng địa phương nơi chúng ta hoạt động. Thông qua giáo dục, chúng ta nên tạo ra giá trị cho xã hội, chứ không chỉ là đem lại lợi ích cho những cá nhân may mắn được theo học tại trường của chúng ta.

Mặc dù “sự tự do” trong giáo dục khai phóng không đề cập đến lập trường chính trị, nhưng chắc chắn giáo dục khai phóng thường truyền tải cho sinh viên lập trường phê phán với ý thức về công bằng xã hội, mong muốn tạo ra sự thay đổi.

Nhưng các vấn đề về môi trường, bình đẳng, LGBT hay các mối quan tâm về những nhóm thiểu số khác, hay các chính sách trong trường đại học như việc tài trợ cho vấn đề sức khỏe tâm thần, hay thậm chí những suy nghĩ như chúng ta nên đầu tư tiền của mình vào đâu, có thể khiến các tổ chức giáo dục khai phóng trở nên khó xử.

Chúng ta cần cân bằng các vấn đề về tự do biểu đạt trong phạm vi “lãnh địa” của chúng ta và bảo vệ sinh viên và tổ chức khỏi những hậu quả có thể dự đoán được nhưng thường không được hiểu cặn kẽ, ít nhất là với các sinh viên.

Cơ hội

Nhưng bất chấp những thách thức này, các tổ chức giáo dục khai phóng của châu Á cũng có vô số cơ hội. Trong khu vực châu Á, các tổ chức giáo dục khai phóng đang tăng lên một cách mạnh mẽ, điều này dẫn đến khả năng hợp tác liên khu vực.

Trong bài thuyết trình buổi sáng, chúng ta đã nghe một số ví dụ về nghiên cứu chéo giữa các tổ chức liên quan đến nghiên cứu của các giảng viên và tương tác của sinh viên. Việc thiết lập những hợp tác sâu rộng hơn ở cấp độ nghiên cứu của giảng viên, chương trình ngoại khóa của sinh viên là những tiềm năng chưa được khai thác hết. Và những hội nghị như thế này có thể giúp chúng ta hợp tác một cách chặt chẽ hơn.

Giáo dục khai phóng ở châu Á cũng được hưởng lợi từ tính chất mới mẻ của mình. Các tổ chức có thể tự do đổi mới và phát triển mô hình giáo dục khai phóng mà không bị bó buộc trong những di sản về mặt tổ chức và thể chế như các trường ở phương Tây.

Ngày nay, chúng ta nghe nhiều ví dụ về các mô hình mới – chúng không chỉ tách ra khỏi nội dung giảng dạy dựa trên văn hóa phương Tây mà còn thoát hẳn khỏi ý tưởng đơn sơ rằng chúng ta nên kết hợp phương Đông và phương Tây lại với nhau. Chúng ta cũng nghe về việc học tập dựa trên trải nghiệm và các cách để tạo ra sự chuyển đổi giữa các kỹ năng.

Khi làm như vậy, những tổ chức của chúng ta không chỉ tái định nghĩa lại giáo dục khai phóng ở thế kỉ 21, mà chúng ta còn có thể là hình mẫu và nguồn cảm hứng cho những tổ chức tương tự ở phương Tây và mở ra cho họ cơ hội để tìm lại những nền tảng mà họ đã đánh mất.

Điểm cuối cùng tôi muốn nói là: Chúng ta có khả năng để cho người khác thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ của giáo dục khai phóng. Những diễn giả trong buổi hôm nay đã chỉ ra rõ ràng là những tổ chức của chúng ta trong khu vực không chỉ đơn thuần là một sản phẩm nhập khẩu từ phương Tây, mà chúng gần gũi và mang tính địa phương nhiều hơn.

Trong những cuốn sách xuất bản gần đây về giáo dục khai phóng ở châu Á mà các diễn giả đã đề cập, có một ý rằng: những cuộc đối thoại sâu sắc đang diễn ra trong khu vực và chúng ta có thể học hỏi lẫn nhau.

Bước tiếp theo chúng ta cần làm là thúc đẩy sự gắn kết giữa những tổ chức của chúng ta trong khu vực với những tổ chức ở phương Tây một cách mạnh mẽ hơn. Phần đầu tiên của cuộc đối thoại bắt đầu ở phương Tây và chuyển hướng về phía Đông, và bây giờ ở phương Đông cũng đang diễn ra một cuộc đối thoại sôi nổi nên tiếp theo chúng ta cần phải khép vòng tròn lại và khiến phương Tây quan tâm nhiều hơn, vì chúng ta có thể cung cấp cho họ những hiểu biết có giá trị.

Những tổ chức non trẻ của châu Á sẽ bỏ lỡ cơ hội của mình nếu thiếu đi việc phản hồi về những chương trình giáo dục khai phóng đã ra đời từ lâu bên ngoài khu vực này.

Related Articles

Đăng ký thông tin