Câu chuyện chọn ngành học không chỉ là nỗi trăn trở của các sĩ tử lớp 12 mà còn là mối quan tâm của các bậc phụ huynh khi phải cân nhắc rất nhiều yếu tố: ngành phải “hot“ – thích hợp với cá nhân – mà vẫn đủ sự bền vững để duy trì trong nhiều năm,… Tuy nhiên, thời đại 4.0 với sự phát triển vượt bậc và thay thế của trí tuệ nhân tạo (AI) trong một số công việc đòi hỏi người lao động không chỉ thành thạo một lĩnh vực, mà còn cần có tư duy đa chiều và liên ngành. Điều đó đặt ra câu hỏi: Liệu áp lực chọn ngành sớm có còn là bài toán gen Z cần giải như một lựa chọn duy nhất nữa không?
Học liên ngành – phương pháp học mở ra nhiều cơ hội
Nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời đại kỷ nguyên số đã thôi thúc sinh viên ngày nay không những trau dồi chuyên môn ở một lĩnh vực, mà còn cần không ngừng tìm tòi nghiên cứu các kỹ năng, kiến thức ở các ngành học có liên quan để thích ứng với những thay đổi của thế giới.
Sinh viên Fulbright và Jeff Dean chụp ảnh kỉ niệm tại buổi công bố khoản tài trợ 1,5 triệu USD từ Google dành cho Trường Fulbright.
Duy trì và theo đuổi việc học liên ngành, đa ngành sẽ giúp cho người học khám phá tiềm năng bản thân và phát triển các kỹ năng một cách toàn diện. Sẽ rất khó để quyết định mình đam mê – phù hợp với lĩnh vực nào nếu chưa thực sự trải nghiệm nó. Phương thức học liên ngành giúp sinh viên có thể hiểu rõ sở thích và khả năng của bản thân qua viêc học, thực hành, thử sức qua các dự án ứng dụng kiến thức trong thực tế vào nhiều lĩnh vực khác nhau. Người học nhờ vậy sẽ có cơ hội phát triển tư duy đa chiều và linh hoạt, vừa xác định mình phù hợp với điều gì nhất, vừa tích hợp nhiều kiến thức từ các lĩnh vực khác nhau để “nâng cấp” kỹ năng tư duy từ nhiều góc độ, đồng thời thích ứng nhanh với sự thay đổi.
Cách tiếp cận liên ngành, từ đó, cũng sẽ giúp người học tăng khả năng cạnh tranh của mình trong thị trường lao động nhờ kỹ năng dễ dàng chuyển đổi và bắt kịp những xu hướng nghề nghiệp mới nổi. Tiêu biểu là bạn Nguyễn Tuấn Minh – cựu sinh viên Trường Đại học Fulbright Việt Nam khi linh hoạt kết hợp giữa kiến thức ngành Khoa học Máy tính và Kinh tế học vào công việc Chuyên viên Tư vấn Doanh nghiệp (Consultant) tại KPMG- một trong bốn “ông lớn” ngành kiểm toán tại Việt Nam. Theo Minh, khái niệm “làm trái ngành” giờ đã phần nào lạc hậu và làm hạn chế sự can đảm của người học. Thay vào đó, trải nghiệm này giúp các bạn tăng khả năng thích nghi và biết cách tận dụng, tích hợp kiến thức vào nhiều nhóm công việc khác nhau.
Tuấn Minh rực rỡ trong màu áo cử nhân Trường Fulbright.
Học liên ngành để đóng góp những giải pháp cho xã hội
Lớn lên trong thời đại tồn tại những vấn đề nan giải của thế giới, thế hệ Gen Z đã có nhận thức sâu sắc và mong muốn đóng góp vào giải quyết những vấn đề này. Trong đó, sinh viên được trang bị kiến thức liên ngành có tiềm năng trở thành công dân toàn cầu, mang đến những giải pháp bền vững cho các thách thức như biến đổi khí hậu, công bằng xã hội và công nghệ. Nổi bật là dự án Thư viện bản nhạc chữ Braille của nhóm sinh viên Trường Đại học Fulbright Việt Nam. Các bạn đã linh hoạt ứng dụng công nghệ và kiến thức ngành nhân văn trong tiếp cận cộng đồng dễ bị tổn thương như người khiếm thị và người mù để tạo ra công cụ, phương tiện giúp chuyển đổi các bản nhạc chữ sáng sang bản nhạc chữ Braille, từ đó mở ra cơ hội tiếp cận và làm việc trong lĩnh vực âm nhạc cho họ.
Với triết lý giáo dục khai phóng và phương pháp giảng dạy liên ngành, Chương trình Cử nhân tại Trường Fulbright cho phép sinh viên tự khám phá lĩnh vực mình quan tâm và thử nghiệm trước khi quyết định chuyên ngành theo đuổi. Hành trình khám phá bản thân của sinh viên sẽ luôn được đồng hành và hỗ trợ bởi đội ngũ giảng viên là các Tiến sĩ ưu tú, tận tâm và chuyên môn cao đến từ nhiều trường danh tiếng trên thế giới. Thông qua chương trình học đa ngành thuộc lĩnh vực Nhân văn, Khoa học Xã hội, Khoa học và Kỹ thuật, Toán và Máy tính, Fulbright khuyến khích sinh viên không chỉ chọn chuyên ngành chính mà còn có thể học thêm ngành phụ hoặc theo học chương trình ngành kép. Điều này giúp phát triển tư duy phản biện, kỹ năng liên ngành và sáng tạo, từ đó mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.
Với Trần Thảo Nguyên, sinh viên tốt nghiệp song ngành Nghiên cứu Xã hội và Khoa học Tích hợp, phương pháp học liên ngành và góc nhìn thực tiễn từ mô hình giáo dục khai phóng tại Trường Fulbright đã giúp Nguyên tham gia nghiên cứu và giải quyết các vấn đề cấp bách toàn cầu phức tạp. Đặc biệt, Nguyên cũng là người tiên phong mang FIRST® Tech Challenge, một trong những cuộc thi robotics lâu đời và lớn nhất tại Mỹ, đến Việt Nam.
Thảo Nguyên (bên trái) với vai trò Cố vấn và Giám khảo Award Judge tại FIRST® Global Challenge, Singapore 2023
Trong bối cảnh xã hội và thời đại luôn biến đổi không ngừng, việc giới hạn bản thân trong một lĩnh vực cụ thể có lẽ là điều chưa thực sự thích hợp. Thay vào đó, các bạn trẻ hãy can đảm và vượt ra khỏi vùng an toàn để tìm kiếm những môi trường khuyến khích sự đa dạng. Bởi lẽ, hành trình khám phá bản thân là một cuộc hành trình dài lâu, chứ không chỉ diễn ra trong giai đoạn tuổi đôi mươi.
Như Ý
