Đã 24 năm kể từ ngày cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn rời xa cõi tạm, nhưng hành trình khám phá triết lý trong vô vàn ca khúc mà ông để lại vẫn được truyền lửa nối tiếp nhiều thế hệ. Tháng 11/2024, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam thuộc Trường Đại học Fulbright Việt Nam đã thành lập Nhóm Nghiên cứu và Biểu diễn Âm nhạc Trịnh Công Sơn nhằm tôn vinh di sản của cố nhạc sĩ đồng thời cung cấp nền tảng nghiên cứu âm nhạc Trịnh Công Sơn, từ ca từ, hoàn cảnh sáng tác, đến triết lý nhân văn và tư tưởng Phật giáo trong các tác phẩm của ông.
Đặc biệt, Đêm nhạc “Về trong vòng tay mẹ” vào ngày 08/03 vừa qua là sự kiện mở đầu trong chuỗi các hoạt động bảo tồn và phát triển các di sản ấy. Với chủ đề tôn vinh những người mẹ, đêm nhạc còn là lời tri ân đặc biệt dành cho bà Lê Thị Quỳnh – thân mẫu cố nhạc sĩ, vào đúng ngày sinh của bà.
Đội ngũ tham gia nghiên cứu, trình diễn nhạc Trịnh Công Sơn của Trường Fulbright chụp ảnh kỉ niệm với gia đình của cố nhạc sĩ và các nghệ sĩ khách mời trong đêm nhạc “Về trong vòng tay mẹ”
Từ tình yêu đến nỗ lực phát huy di sản nhạc Trịnh
Phát biểu trong dịp ra mắt Nhóm Nghiên cứu và Biểu diễn Âm nhạc Trịnh Công Sơn vào tháng 11/2024, Tiến sĩ Nguyễn Nam – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam nhấn mạnh, rằng việc tìm hiểu âm nhạc của Trịnh Công Sơn không đơn thuần là học cách hát hay trình diễn, mà còn cần xem đó là “nghệ thuật của học thuật”: chỉ khi có hiểu biết nền tảng về lịch sử, văn hoá và tư tưởng Việt Nam thì người biểu diễn mới thấu đạt những tình cảm và triết lý trong nhạc Trịnh.
Theo lời hướng dẫn ấy, các bạn sinh viên Trường Fulbright trong Nhóm Nghiên cứu và Biểu diễn Âm nhạc Trịnh Công Sơn đã ra sức tìm tòi, nghiên cứu để trước tiên là “hiểu được nhạc Trịnh”. Là một thành viên đóng góp nhiều kết quả nghiên cứu, bạn Phan Ngọc Tuệ Nguyên, sinh viên năm ba chia sẻ: “Trong âm nhạc của ông, ngoài các chủ đề bày tỏ lòng sâu nặng với chữ “tình”, Trịnh Công Sơn để lại nhiều ca khúc viết về tình yêu cuộc sống, tình lứa đôi, tình yêu đất nước,… Nhưng hơn hết, ông còn dùng lời ca của mình để dành sự tri ân đặc biệt đến một tình yêu nguyên sơ mà thiêng liêng nhất từ thuở mới lọt lòng – tình yêu vô bờ của người mẹ”.
Thành quả nghiên cứu của nhóm nhấn mạnh, rằng hình ảnh người mẹ trong dòng chảy âm nhạc của cố nghệ sĩ được khắc họa với các chiều sắc thái, hình ảnh khác nhau. Có khi người mẹ ấy là mẹ Suốt, chèo thuyền qua mưa bom bão đạn để che chở, ôm ấp đàn con trong tác phẩm “Huyền thoại mẹ”. Có khi những câu hát ấy lại là tiếng khóc của ông cho vô vàn “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” trên mảnh đất này.
Và có khi, người mẹ ấy là bà Lê Thị Quỳnh – thân mẫu của Trịnh Công Sơn. Bà không chỉ là mẹ, mà còn là nguồn cội của những giá trị nhân văn trong âm nhạc và tâm hồn của ông. Mẹ là người đầu tiên ông chia sẻ những sáng tác của mình, là người lặng lẽ đồng hành với ông qua từng thăng trầm của cuộc sống. Tình yêu và lòng nhân hậu của bà đã thấm đẫm trong những giai điệu đẹp và bất tử của Trịnh, như “ôm lấy muôn loài”.
Trình bày bài hát “Đường xa vạn dặm”, tác phẩm cố nhạc sĩ viết cho mẹ vào dịp cúng chung thất bà, Lương Ngọc Chung – sinh viên năm cuối Trường Fulbright bộc bạch: “Trình diễn nhạc Trịnh lần này đối với chúng em là một thử thách tương đối gian nan vì các bài hát được chọn đều yêu cầu tính biểu cảm và khả năng truyền tải thông điệp cao. Tuy nhiên, em cũng như bao bạn trẻ khác đều yêu mến giai điệu và triết lý trong âm nhạc của cố nhạc sĩ nên chúng em đã cố gắng luyện tập để làm sao đem đến cho khán giả một đêm nhạc thật ý nghĩa và chỉn chu nhất.”
Sinh viên Lương Ngọc Chung không khỏi xúc động khi trình diễn ca khúc “Đường xa vạn dặm”
Hướng sinh viên gắn kết với đất nước qua bảo tồn và phát huy di sản văn hóa – nghệ thuật
Hòa trong không khí của ngày Quốc tế Phụ Nữ, hơn 300 người con từ khắp mọi nơi cùng tụ họp tại khán phòng của Trường Đại học Fulbright Việt Nam, để cùng tôn vinh và tưởng nhớ về những người mẹ. Chương trình chạy dọc như một cuốn sách gồm 4 chương: “Trẻ thơ ơi, trẻ thơ ơi”, “Đi giữa nhân loại đớn đau”, “Từ đó ta là đêm” và “Về trong vòng tay mẹ”. Gần 20 bài hát về mẹ được sáng tác bởi cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã được trình bày bởi các bạn sinh viên thuộc nhóm Nghiên cứu và Biểu diễn Âm nhạc Trịnh Công Sơn và các khách mời là các nghệ sỹ gắn bó với nhạc Trịnh.
Đêm nhạc “Về Trong Vòng Tay Mẹ” không chỉ là một sự kiện biểu diễn mà còn là một không gian học thuật đầy tính sáng tạo, nơi sinh viên được sống trọn vẹn trong di sản âm nhạc của Trịnh Công Sơn, được cảm nhận sâu sắc ý nghĩa của sự yêu thương và lòng biết ơn. Đêm nhạc là một phần trong chuỗi sự kiện hướng sinh viên Fulbright gắn kết với xã hội, nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng.
Gia đình cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tham quan triển lãm nghiên cứu nhạc Trịnh được thực hiện bởi sinh viên Trường Fulbright
Bày tỏ sự biết ơn sâu sắc ở cuối chương trình, Tiến sĩ Nguyễn Nam bộc bạch: “Đêm nhạc này sẽ không tồn tại nếu thiếu vắng sự hiện diện của thế hệ Z hát và trình diễn âm nhạc Trịnh Công Sơn. Xin chúng ta cùng vỗ tay cổ vũ các bạn – những người yêu mến, kế thừa và truyền sức sống mới cho nhạc Trịnh nói riêng, và âm nhạc Việt Nam nói chung. Vì đất nước cần ở chúng ta một trái tim, mỗi người chúng ta hãy là bông hồng nhỏ, giúp cho cuộc sống này được tươi đẹp, thanh cao.”
Tiến sĩ Nguyễn Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam phát biểu cảm ơn nhà tài trợ và người tham gia ở cuối đêm nhạc.
Không chỉ di sản nhạc Trịnh, hành trình tìm hiểu và phát triển mọi vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam sẽ luôn được tiếp diễn bởi những người trẻ đem lòng yêu mến. Dòng chảy của thời gian sẽ luôn trôi đi kèm với sự hiện đại hóa, chỉ riêng văn hóa và nghệ thuật còn ở lại như một dấu ấn của danh tính con người.
Một vài hình ảnh xuyên suốt đêm nhạc:
Như Ý
