Tây Hồ Phan Châu Trinh (1872–1926) là một trong những trí thức cải cách tiêu biểu nhất của Việt Nam đầu thế kỷ XX. Trong toàn bộ tư tưởng chính trị– xã hội và diễn ngôn duy tân của mình, Phan Tây Hồ nhất quán khẳng định một nguyên lý nền tảng cho sự canh tân và phát triển quốc gia: “Chi bằng học” (bất như học). Với ông, giáo dục và khai minh trí tuệ không chỉ là phương tiện nâng cao dân trí, mà còn là điều kiện tiên quyết để hình thành con người tự do, công dân có năng lực phán đoán, và một xã hội dân chủ hiện đại.
Bài viết “Hiện trạng vấn đề” (1907), cùng với các trước tác và phát biểu khác của Phan Châu Trinh, cho thấy ông tiếp cận tình trạng tụt hậu của Việt Nam từ một góc nhìn mang tính nhận thức luận và đạo đức học xã hội. Theo ông, sự yếu kém của quốc gia không bắt nguồn đơn thuần từ hoàn cảnh chính trị hay kinh tế, mà sâu xa hơn là từ cách học lỗi thời, mục đích học sai lệch và tinh thần học thiếu tự chủ. Phan Châu Trinh phê phán lối học khoa cử kinh viện, học để hư danh, cũng như kiểu tiếp thu tri thức phương Tây một cách nửa vời, hình thức. Thay vào đó, ông kêu gọi một nền học vấn khai phóng, gắn với tự do, dân chủ, thực nghiệp và tinh thần tự lực khai hóa.
Nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày mất của Phan Châu Trinh (1926–2026), hội thảo này nhằm tái đọc, tái diễn giải và đối thoại học thuật với tư tưởng “Chi bằng học”, không chỉ trong bối cảnh lịch sử đầu thế kỷ XX mà còn trong bối cảnh Việt Nam đương đại, trước những biến đổi sâu sắc do toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI). Hội thảo xem tư tưởng của Phan Châu Trinh không chỉ là di sản lịch sử, mà là một nguồn tư duy phê phán còn nhiều khả năng gợi mở cho các vấn đề giáo dục, phát triển con người và phát triển quốc gia trong thế kỷ XXI.
Mục tiêu học thuật của hội thảo là làm rõ vị trí và cấu trúc tư tưởng giáo dục–khai minh trong hệ thống tư tưởng Phan Châu Trinh; đặt tư tưởng “Chi bằng học” vào đối thoại với các phong trào duy tân, khai sáng và cải cách giáo dục ở Việt Nam và khu vực; phân tích giá trị lý luận cũng như ý nghĩa đương đại của tư tưởng này đối với các vấn đề giáo dục, dân trí và năng lực công dân; đồng thời gợi mở những cách tiếp cận mới đối với học tập và giáo dục trong bối cảnh toàn cầu hóa và thời đại AI.
Hội thảo hoan nghênh các bài viết tiếp cận từ nhiều ngành khác nhau như lịch sử tư tưởng, giáo dục học, triết học, văn hóa học, xã hội học, nghiên cứu phát triển và các lĩnh vực liên quan. Các hướng nghiên cứu được khuyến khích bao gồm phân tích tư tưởng “Chi bằng học” trong hệ thống tư tưởng Phan Châu Trinh; đối chiếu quan niệm học tập của ông với các phong trào duy tân và khai sáng đầu thế kỷ XX như Đông Kinh Nghĩa Thục, Văn minh tân học sách, cũng như với tư tưởng của các nhân vật cùng thời; nghiên cứu vai trò của giáo dục và học tập trong việc hình thành con người tự do và công dân hiện đại; xem xét tư tưởng học tập của Phan Châu Trinh trong bối cảnh toàn cầu hóa, với các vấn đề về tiếp thu tri thức thế giới và tự chủ văn hóa; đặt tinh thần “Chi bằng học” vào đối thoại với những thách thức mới của giáo dục trong thời đại AI và chuyển đổi số; và đánh giá giá trị đương đại của tư tưởng Phan Châu Trinh đối với cải cách giáo dục và phát triển quốc gia ở Việt Nam hiện nay.
THÔNG TIN HỘI THẢO (DỰ KIẾN)
⏰ Thời gian: ngày 24/03/2026
📍 Đơn vị tổ chức: Trường Đại học Văn hóa (TP.HCM) và Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (Đại học Fulbright Việt Nam)
📝 Ngôn ngữ: Tiếng Việt
📌 Đối tượng tham dự: các nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và các học giả quan tâm đến lịch sử tư tưởng Việt Nam, giáo dục, văn hóa và các vấn đề phát triển đương đại.
THÔNG BÁO GỬI THAM LUẬN
Người tham gia được mời gửi tóm tắt bài viết dài khoảng 300–400 từ, trong đó nêu rõ vấn đề
nghiên cứu, cách tiếp cận, nguồn tư liệu chính và đóng góp học thuật của bài viết.
⏰ Thời hạn: 10/02/2026
📧 Đăng ký tham dự và gửi bài viết tại đây. Nếu có thắc mắc, xin vui lòng liên hệ vsc@fulbright.edu.vn.
QUY CÁCH TRÌNH BÀY
Ngôn ngữ. Tham luận viết bằng tiếng Việt. Khuyến khích bài tiếng Việt có tóm tắt tiếng Anh (không bắt buộc).
Dung lượng. Bài thảo luận / working paper dài khoảng 4.000–6.000 từ (không tính tài liệu tham khảo). Có thể là bản thảo đang trong quá trình hoàn thiện.
Cấu trúc bài viết. Bài tham luận cần trình bày mạch lạc, gồm các thành phần cơ bản: Tên bài viết; tên tác giả, đơn vị công tác và email; tóm tắt (150–200 từ); từ khóa (3–5 từ); nội dung chính (vấn đề nghiên cứu, cách tiếp cận/tư liệu, phân tích – lập luận, gợi mở thảo luận); tài liệu tham khảo.
Định dạng văn bản. Khổ giấy A4; phông chữ Times New Roman (tiếng Việt cỡ 13, tiếng Anh cỡ 12); giãn dòng 1.5; canh đều hai bên; lề trên/dưới 2,5 cm, lề trái 3,0 cm, lề phải 2,5 cm; đánh số trang ở cuối trang.
Trích dẫn và chú thích. Ưu tiên chú thích cuối trang (footnote) theo thông lệ Việt Nam. Cách ghi linh hoạt, không bắt buộc Chicago/APA, nhưng cần nhất quán. Mỗi tài liệu trích dẫn cần ghi rõ tác giả, năm xuất bản, tên tác phẩm, nơi xuất bản/tạp chí, và số trang (nếu có).
Tư liệu lịch sử và Hán–Nôm. Cần ghi rõ nguồn tư liệu và bản sử dụng. Với văn bản Hán–Nôm, khuyến khích kèm phiên âm hoặc bản dịch.
Hình ảnh, bảng biểu. Nếu có, cần đánh số, chú thích rõ ràng và ghi nguồn; tác giả tự chịu trách nhiệm về bản quyền.
Yêu cầu học thuật. Tham luận cần có lập luận học thuật rõ ràng, tránh thuần mô tả. Khuyến khích tiếp cận phân tích, so sánh và liên hệ với bối cảnh đương đại.
Nộp bài. File .doc/.docx, đặt tên Tên tác giả – Tên bài. Bài thảo luận/working paper phục vụ điều phối phiên và trao đổi học thuật, không mặc nhiên đồng nghĩa với xuất bản; kế hoạch kỷ yếu/tuyển tập sẽ được thông báo sau hội thảo.
Các bài được chọn sẽ được mời nộp bài hoàn chỉnh để phản biện và xuất bản trong kỷ yếu hội thảo.
