Ra mắt vào tháng 4/2025, đúng dịp lễ kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước, phim điện ảnh “Địa Đạo” của Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên đã tạo nên những điều kỳ tích cả về mặt đại chúng đến doanh thu trăm tỷ cho dòng phim chiến tranh. Giấc mơ về “Địa Đạo” là giấc mơ đã được ấp ủ hơn 10 năm, chứng tỏ rằng hành trình làm phim — đặc biệt trong thể loại phim lịch sử, là một quá trình dài hơi đòi hỏi sự chính xác trong việc tái hiện bối cảnh, cách khai thác câu chuyện cũng như chi phí khổng lồ để vận hành, sản xuất.
Song, tác phẩm cũng đặt ra những câu hỏi lớn về vai trò của điện ảnh trong việc tái hiện các mảnh ghép của lịch sử cũng như tương quan về khái niệm chiến tranh – hòa bình. Để đi tìm câu trả lời cho những băn khoăn ấy, chuỗi sự kiện do Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam, Trường Đại học Fulbright Việt Nam tổ chức, là cơ hội để các bạn trẻ được gặp gỡ, thảo luận với những chuyên gia, nhà nghiên cứu ở lĩnh vực liên quan để khám phá về lịch sử đất nước và tìm hiểu những phương thức nghệ thuật trong quá trình tái hiện các lát cắt thời gian.
Địa Đạo: một tương lai mới cho dòng phim chiến tranh tại Việt Nam
Ẩn mình dưới lớp đất bazan Củ Chi đã từng tồn tại một hệ thống mê cung dài hơn 200km, nơi đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch Hồ Chí Minh và là một phần không thể thiếu cho thắng lợi Ngày Thống Nhất. Trong Địa Đạo, Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên không chỉ tái hiện lại sự khốc liệt và tàn phá của chiến tranh, mà đâu đó là sự cố gắng cởi mở, tạo lối đi mới cho dòng phim “kén khách” này. Sự hy sinh, tinh thần chiến đấu anh dũng là một yếu tố được khắc họa thường xuyên, nhưng người lính du kích trong Địa Đạo còn tồn tại những mảnh tính cách bình dị, và đôi khi là trở về với bản chất con người.
Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên cùng cộng đồng Fulbright thảo luận về Địa Đạo trong buổi trò chuyện với chủ đề “Tái hiện lịch sử trên màn ảnh: Hành trình Địa Đạo của vị đạo diễn
Chia sẻ với cộng đồng Fulbright vào ngày 14/04 trong buổi trò chuyện mở đầu chuỗi sự kiện, Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên bày tỏ, sự cởi mở này xuất phát từ điểm nhìn nhân tính hóa để khắc họa một cuộc sinh tồn của những người dân yêu nước hơn là một bộ phim mang đậm màu sắc bi tráng hay đơn thuần về chủ nghĩa anh hùng tập thể. Chiến tranh, vượt ra ngoài câu chuyện về tính tráng lệ, là một thực tại quá tàn khốc với những lựa chọn sống chết, cảm giác dằn vặt vì tội lỗi…và đôi khi là cái khao khát mãnh liệt với tình yêu. Tất cả những sự cởi mở và tinh tế trong tư duy xây dựng nội dung ấy đã tạo nên một Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên dám nhìn thẳng, nói thẳng một cách chân thực những hy sinh của người lính du kích trong cuộc chiến, và một Địa Đạo vượt ra ngoài những khuôn khổ phim chiến tranh thông thường.
Thêm vào đó, bên cạnh câu chuyện về làm mới nội dung, thể loại phim chiến tranh ở Việt Nam cần rất nhiều sự đầu tư vào kĩ thuật, xây dựng bối cảnh và các thiết bị hiện đại để khán giả có thể tận hưởng các thước phim mô tả chân thật sự khốc liệt, dữ dội, vị đạo diễn chia sẻ.
Tiến sĩ Nguyễn Nam, Đại diện Trung Tâm Nghiên Cứu Việt Nam, gửi lời cảm ơn và trao tặng quà lưu niệm đến Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên
Tiếp nối buổi trò chuyện, hai buổi chiếu phim vào tối ngày 15 và 16/04 dành riêng cho sinh viên Trường Fulbright đã diễn ra trong không khí sôi nổi và đầy mong đợi. Bạn Trần Phương Anh — sinh viên năm hai ngành Kinh tế học đã không kìm nổi sự xúc động: “Bộ phim làm em phải ngẫm nghĩ về nó, đặc biệt là phân cảnh nhân vật chú Sáu Lập, do NSƯT Cao Minh thủ vai, thản nhiên kể về chiến công của nhân dân ta trước lời đe dọa của địch. Đối diện với sự sống chết một cách bình tĩnh và dũng cảm như vậy phải chăng là một tâm lý sẵn sàng ngay từ đầu…” – Phương Anh chia sẻ sau khi buổi chiếu phim kết thúc.
Cộng đồng Trường Fulbright phấn khích trong buổi xem Địa Đạo
Điện ảnh – không gian để truyền tải khát vọng hòa bình
Tiếp nối chuỗi sự kiện, cuộc đối thoại điện ảnh “Màn ảnh, chiến tranh và hòa bình: Những góc nhìn nhân 50 năm thống nhất” với sự góp mặt của Đạo diễn Phan Đăng Di, Đạo diễn Trịnh Đình Lê Minh, Tiến sĩ Nguyễn Nam, cùng đại diện Gen Z – sinh viên Trường Fulbright, Nguyễn Anh Thư, là một cuộc đối thoại liên thế hệ sâu sắc về ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình qua lăng kính điện ảnh.
Tại cuộc đối thoại, những nỗi đau, sang chấn liên thế hệ một lần nữa được nhắc lại. Cuộc chiến tranh chung đã kết thúc, nhưng cuộc chiến trong nội tâm của mỗi cá nhân luôn tồn tại và tiếp diễn để ngày đêm dằn vặt họ trong những cơn ác mộng về tiếng súng, những vết sẹo và những tổn thương tâm lý. Người trẻ, dù không trực tiếp chứng kiến sự tàn khốc của chiến tranh, ngày nay cũng đang đối mặt với những trăn trở trong hành trình tìm kiếm sự đồng cảm, thấu hiểu từ các thế hệ đi trước.
Các diễn giả thuộc các thế hệ khác nhau cùng ngồi lại để bàn về những di sản điện ảnh và khát vọng hòa bình qua từng thời kỳ.
Điện ảnh, do đó đóng vai trò như một người thư ký hiện trường để ghi lại và tạo không gian cho các cá nhân kể câu chuyện riêng để trước khi chạm đến đại chúng, nó phải “chữa lành” được người tạo ra mình. Dư âm của chiến tranh, dù không xuất hiện rõ ràng nhưng luôn phảng phất ở sự tương phản ý thức hệ trong gia đình qua các tác phẩm “Thưa mẹ con đi” của đạo diễn Trịnh Đình Lê Mình hay “Bi, đừng sợ!” của đạo diễn Phan Đăng Di. Để rồi từ đó, những định nghĩa mới về chiến tranh – hòa bình sẽ được hình thành một cách cá nhân hóa.
Thông qua các hoạt động ý nghĩa này, sinh viên Trường Fulbright được trang bị thêm kiến thức và khám phá các phương thức nghệ thuật tái hiện lịch sử, nhằm lan tỏa tinh thần học lịch sử — yêu lịch sử và các giá trị tốt đẹp của dân tộc đến thế hệ tương lai.
Như Ý
