Một cuộc trò chuyện với Thùy Linh, cựu sinh viên ngành Toán Ứng dụng tại Trường Đại học Fulbright Việt Nam, hiện là Data Scientist tại Tập đoàn Tasco, về hành trình vượt qua định kiến để tìm lại tình yêu thuần khiết với Toán học.
Mới đây, khi đọc tin nhà toán học Hong Wang được trao Huy chương Fields năm 2026 – là người phụ nữ thứ ba nhận giải thưởng này trong suốt 90 năm lịch sử, Thuỳ Linh không chỉ ngưỡng mộ trước một thành tựu phi thường mà còn khiến cô suy tư về thời điểm mình mười ba tuổi, khi từng nghe ai đó nói rằng: “Con gái học Toán cũng chẳng để làm gì.”
Hành trình từ một cô bé nghi ngờ năng lực bản thân, đi một vòng thật xa qua nhiều lĩnh vực rồi lại quay về với chuyên ngành Toán ứng dụng tại Trường đại học Fulbright Việt Nam chính là lời đáp dịu dàng nhưng đầy mạnh mẽ của Thuỳ Linh cho câu hỏi: Liệu một cô gái có thể đi đến tận cùng với Toán học?
Cùng Fulbright trò chuyện với Thuỳ Linh để lắng nghe câu chuyện đầy cảm hứng này nhé.
Trong hành trình trưởng thành của bạn, Toán học có nghĩa là gì?
Niềm yêu thích toán học của mình được hình thành từ bé khi mẹ mình là giáo viên dạy Toán cấp hai. Ngày còn chưa biết chữ, mình đã thuộc lòng những câu vè công thức lượng giác, khi lẽo đẽo nghe mẹ giảng bài cho các anh chị. Với mình ngày bé, Toán trong trẻo đến lạ: là những buổi ngồi cạnh mẹ nghe giảng bài, là cuốn vở riêng chép lại những bài chưa giải được để mang về cặm cụi làm tiếp. Và trên hết, là cái cảm giác sung sướng vỡ oà khi cuối cùng cũng “gặm” xong một bài toán khó.
Nhưng càng lớn lên, Toán càng mang thêm nhiều ý nghĩa khác.
Áp lực chứng minh bản thân ở môi trường chuyên cạnh tranh khiến Toán dần trở thành một “nhãn dán”. Mình từng lo sợ nếu không giải được Toán, mình sẽ mất đi giá trị. Cùng với những lời gièm pha về việc con gái học Toán, mình bắt đầu tự giằng xé: Có phải mình chỉ nhanh nhạy nhờ mẹ dạy từ bé? Nếu không có mẹ, mình có thực sự giỏi?
Bước ngoặt đến vào năm lớp 8, khi thi học sinh giỏi môn Giáo dục công dân với câu hỏi tự luận: “Học để làm gì?”. Điều làm Thuỳ Linh bất ngờ là bạn học được nhiều điều vượt qua giới hạn của Giáo dục công dân. Bạn nghiêm túc bóc tách giá trị bản thân khỏi điểm số hay danh xưng của một người giỏi toán. Mình nhận ra mình yêu quá trình học, yêu việc ngồi thật lâu với một câu hỏi chưa có lời giải, chứ không chỉ yêu cảm giác được công nhận.
Vậy, bạn đã chọn Toán ngay khi vào trường đại học?
Thật ra khi bắt đầu đại học, mình vẫn không dám chọn học Toán. Mình sợ lại quay về những ngày gắn toàn bộ giá trị của bản thân với một kết quả, sợ sự say mê trong trẻo ngày bé một lần nữa bị nhấn chìm trong áp lực phải chứng minh rằng mình thuộc về nơi này. Ban đầu, mình dự định học Computer Science (Khoa học Máy tính) và Psychology (Tâm lý học).
May mắn là ở Fulbright, mô hình giáo dục liên ngành cho mình không gian để thử nghiệm nhiều lĩnh vực khác nhau. Mình chọn học Tâm lý học, ban đầu để hiểu những tổn thương bên trong và học cách ứng phó với áp lực, chứ không hề nghĩ điều đó sẽ liên quan gì đến Toán. Nhưng chính quá trình gỡ rối tâm lý ấy lại giúp mình nhìn ra: cái mình sợ hãi bấy lâu không phải là Toán, mà là nỗi ám ảnh phải chứng minh bản thân. Khi tháo gỡ được những nhãn dán ấy, mình đã có thể gặp lại Toán một cách tự nhiên nhất.
Đó là học kỳ đầu tiên của năm hai, khi mình học lớp Data Analytics with R của Tiến sĩ Lê Nhật Tân. Tối hôm thầy giảng về Linear Regression (tạm dịch: Hồi quy tuyến tính) và khuyến khích cả lớp tự chứng minh công thức, mình đã ở lại trường đến 10 giờ đêm để thảo luận cùng bạn bè trong sự hào hứng kỳ lạ.
Buổi học đó không lập tức biến mình thành một người giỏi Toán hơn, nhưng nó đánh thức cảm giác nguyên bản ngày nhỏ: niềm vui khi đi đến tận cùng của một câu hỏi. Mẹ mình từng dặn: “Có lẽ con cần dành nhiều thời gian hơn với lỗi sai. Chuyện gì khó chịu thì mình chịu khó hơn với nó một chút.” Fulbright cho mình môi trường an toàn để kiên nhẫn nhìn vào điều mình chưa biết mà không tự dán nhãn rằng mình kém cỏi.
Bạn hãy chia sẻ về công việc của bạn sau khi tốt nghiệp được không?
Mình luôn mong những gì mình học được từ chuyên ngành Toán ứng dụng không chỉ dừng lại trong sách vở hay những công trình nghiên cứu nằm yên trong các file PDF, mà có thể chạm đến những vấn đề thật của đời sống. Vì vậy, mình chọn làm việc cùng các đội ngũ phát triển sản phẩm, nơi mình có thể góp phần biến tri thức nghiên cứu thành những giải pháp thực sự được sử dụng.
Hiện tại, mình là Data Scientist (tạm dịch: Kỹ sư Dữ liệu) thuộc Map Team tại Tập đoàn Tasco Việt Nam. Công việc của mình xoay quanh dữ liệu, nghiên cứu và xây dựng các mô hình để tối ưu dữ liệu bản đồ, phục vụ những bài toán trong lĩnh vực giao thông và khả năng di chuyển. Mình vẫn đang ở những bước đầu tiên, còn rất nhiều mô hình phải học và chắc chắn sẽ còn nhiều lần làm sai. Mỗi lần sai là một lần trong mình học được bài học quan trọng, biết biến những câu hỏi mơ hồ thành những dữ liệu có thể quan sát và kiểm chứng; qua đó, thực sự “chạm” vào đời sống thực tế mỗi ngày.
Nếu được đưa ra một lời khuyên cho những bạn nữ đang hoài nghi về việc theo đuổi Toán học, bạn sẽ gửi gắm thông điệp gì?
Toán học đâu chỉ dành cho những người luôn có đáp án đúng. Toán học dành cho những người tò mò, những người đủ kiên nhẫn để ở lại với một bài toán lâu hơn một chút, và cả những cô gái từng được nói rằng nơi này không dành cho mình nhưng cuối cùng vẫn lựa chọn ở lại. Đôi khi, chỉ cần gom đủ dũng khí để bước tiếp, mọi chuyện sẽ tự nương theo quán tính mà đi rất xa.
Có lẽ đó cũng là lý do tin tức về nhà toán học nữ Hong Wang với tấm huy chương Fields sau 90 năm khiến mình xúc động đến vậy, đó là lời khẳng định với cô bé mười ba tuổi rằng mình có quyền tin mình vẫn thuộc về nơi này.
